Η Αχειροποίητος είναι η παλιότερη σωζόμενη παλαιοχριστιανική εκκλησία της Θεσσαλονίκης και της ανατολικής Μεσογείου. Χτίστηκε τον 5ο αιώνα πάνω σε ερείπια ρωμαϊκών λουτρών κι ήταν αφιερωμένη στην Παναγία Θεοτόκο. Τα ψηφιδωτά που σώθηκαν στα τόξα των κιονοστοιχιών και χρονολογούνται τον 5ο αιώνα, φέρουν διακοσμητικά και φυτικά θέματα που συνδυάζονται με χριστιανικά σύμβολα. Η άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1430 χαράχτηκε σε κίονα του ναού που έγινε το πρώτο τζαμί της πόλης. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912 στέγασε αρχαιολογική συλλογή, αλλά και πρόσφυγες. Αποδόθηκε στη χριστιανική λατρεία το 1930.