Η Αιανή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς οικισμούς του νομού. Η αρχική κατοίκηση του αρχαιολογικού χώρου τοποθετείται στα προϊστορικά χρόνια (Ύστερη Εποχή του Χαλκού). Ήκμασε στα αρχαϊκά και κλασικά χρόνια (6ος και 5ος αι. π.Χ.), ενώ η εγκατάλειψη του οικισμού τοποθετείται στον 1ο αιώνα π.Χ., ίσως εξ αιτίας καταστροφικού σεισμού. Οι συστηματικές ανασκαφές άρχισαν το 1983. Αποκαλύφθηκαν σημαντικά αρχιτεκτονικά λείψανα, συστάδες τάφων και οργανωμένα νεκροταφεία, τα οποία χρονολογούνται από τα προϊστορικά ως τα υστεροελληνιστικά χρόνια. Μυκηναϊκά ευρήματα μαρτυρούν ότι ο οικισμός είχε στενές σχέσεις με τα κέντρα της Ν. Ελλάδας ήδη από το 13ο και 12ο π.Χ. αιώνα. Μετά την καταστροφή του τον 1ο π.Χ. αιώνα, ο οικισμός μεταφέρθηκε ίσως στο σημερινό Παλιόκαστρο Καισαρείας, σε απόσταση περίπου 2 χλμ. Η Αιανή εξακολούθησε να υπάρχει και στα βυζαντινά χρόνια. Αποτέλεσε μάλιστα μαζί με τα Σέρβια ένα από τα κέντρα της περιοχής, όπως μαρτυρούν οι βυζαντινές εκκλησίες της.